اکو تراست اکوسیستم اعتبارسنجی زنجیرهٔ تأمین
سرویس ارزش‌افزودهٔ شرکت تجارت شایان نخستین اعتبارسنجی حوزهٔ زنجیرهٔ تأمین کشور

اعتبار را از رفتار می‌سنجیم، نه فقط از استعلام

اکو تراست به هر بنگاه حقیقی و حقوقی یک امتیاز اعتباری روی سنجهٔ ۰ تا ۱۰۰۰ می‌دهد. ورودی اصلی‌اش چیزی است که هیچ صورت مالی سالانه‌ای نمی‌گوید و هیچ استعلام بانکی هم آن را ندارد: پنج سال دادهٔ واقعی صدور، سررسید و بازپرداخت ابزارهای اعتباری در زنجیرهٔ تأمین، که شرکت تجارت شایان در جریان خدمات‌رسانی خود انباشته است. استعلام‌های رسمی این تصویر را کامل می‌کنند، جایگزینش نمی‌شوند. همین امتیاز، به‌صورت برگهٔ استعلام، در اختیار شرکت‌ها، هلدینگ‌ها و بانک‌ها قرار می‌گیرد.

مسئله

صورت مالی سالی یک بار حرف می‌زند؛ زنجیره هر روز

اعتبارسنجی سنتی به داده‌ای تکیه می‌کند که دیر می‌رسد و دیر تغییر می‌کند. اما بنگاهی که روی پلتفرم برات، ضمانت‌نامه، اوراق گام و اعتبار اسنادی آنلاین صادر می‌کند، هر ماه دربارهٔ خودش داده می‌سازد: سر وقت تسویه کرد یا نکرد، کامل یا ناقص، یک روز در بدهکاران ماند یا شصت‌ویک روز در مشکوک. اکو تراست این داده را از حاشیه به مرکز تصمیم می‌آورد.

داده‌ای که جای دیگری ثبت نمی‌شود

رفتار یک بنگاه در چرخهٔ عمر ابزار اعتباری فقط همان‌جا ثبت می‌شود که ابزار صادر و تسویه شده است. همین دادهٔ اختصاصی، بیشترین وزن را در مدل می‌گیرد.

تصمیم قابل دفاع

هر امتیاز با دلیلش صادر می‌شود: کدام رکن چقدر افزود و کدام رویداد چقدر کاست. تصمیم اعتباری در برابر ممیزی داخلی و بازرسی قابل دفاع می‌ماند.

هشدار پیش از نکول

افت تدریجی امتیاز، پیش از رسیدن به تأخیر سنگین، در داشبورد ریسک دیده می‌شود. بازبینی حد اعتباری واکنشی نیست، پیشگیرانه است.

پشتوانه

پنج سال داده‌ای که در جریان کار جمع شد، نه در یک پروژهٔ پژوهشی

اکو تراست از صفر ساخته نشده و روی دادهٔ خریداری‌شده هم نایستاده است. شرکت تجارت شایان پنج سال است در حوزهٔ تأمین مالی زنجیرهٔ تأمین به بنگاه‌ها سرویس می‌دهد، و در تمام این مدت هر ابزار اعتباری — برات، ضمانت‌نامه، اوراق گام و اعتبار اسنادی آنلاین — که صادر شده، هر سررسیدی که رسیده و هر تسویه‌ای که انجام شده — کامل یا ناقص، سر وقت یا با تأخیر — ثبت شده است. اکو تراست همان انباشت را به یک سرویس اعتبارسنجی تبدیل می‌کند.

دادهٔ رویدادی، نه اظهاری

هر رکورد از یک تراکنش واقعی می‌آید که پول در آن جابه‌جا شده است. هیچ بخشی از این داده را بنگاه دربارهٔ خودش پر نکرده و هیچ کارشناسی آن را قضاوت نکرده است.

عمق زمانی کافی برای الگو

پنج سال یعنی چند چرخهٔ کامل نقدینگی، چند نوسان بازار و چند دورهٔ فشار اقتصادی. الگوی رفتاری در همین بازه‌های سخت خودش را نشان می‌دهد، نه در ماه‌های آرام.

نتیجه‌ای که آزموده شده است

چون داده تا انتهای چرخه ثبت شده، معلوم است هر پرونده در نهایت به کجا رسیده. همین امکان، سنجش عملکرد مدل روی سابقهٔ واقعی نکول را ممکن می‌کند.

چرا این اولین است. اعتبارسنجی در ایران سابقهٔ نزدیک به دو دهه دارد، اما همهٔ آن روی دادهٔ شبکهٔ بانکی بنا شده است: تسهیلات، چک، بدهی و ضمانت. دادهٔ چرخهٔ عمر ابزار در زنجیرهٔ تأمین جای دیگری انباشته نشده، چون برای انباشتنش باید سال‌ها همان سرویس را داده باشی. اکو تراست نخستین سرویسی است که این لایه از داده را وارد اعتبارسنجی می‌کند.
مدل

پنج رکن، یک امتیاز

امتیاز نهایی از پنج منبع دادهٔ مستقل ساخته می‌شود. وزن هر رکن ثابت و مستند است، نه قضاوت موردی کارشناس. نسبت‌ها در تنظیمات پلتفرم قابل بازتنظیم‌اند و هر تغییر نسخه‌بندی و ثبت می‌شود.

۴۰٪وزن

رفتار بازپرداخت روی پلتفرم

تسویهٔ سر وقت، ورود به بدهکاران، ورود به مشکوک، تسویهٔ کامل در برابر ناقص، و تکرار هر الگو در بازهٔ زمانی. سنگین‌ترین رکن مدل، چون تنها ورودی‌ای است که رفتار واقعی را می‌سنجد نه اظهار را.

منبعدادهٔ داخلی چرخهٔ عمر ابزارها — برات، ضمانت‌نامه، اوراق گام و اعتبار اسنادی آنلاین: صدور، سررسید، طبقه‌بندی، تسویه
۲۰٪وزن

رتبهٔ اعتباری ایرانیان

امتیاز رسمی مشتری روی مقیاس ۰ تا ۹۰۰، نرمال‌شده روی سنجهٔ اکو تراست. تصویر رفتار مشتری در کل نظام بانکی را وارد مدل می‌کند — جایی که دید پلتفرم به آن نمی‌رسد.

منبعشرکت رتبه‌بندی اعتباری ایرانیان
۱۵٪وزن

تسهیلات و تعهدات نزد سایر بانک‌ها

حجم تسهیلات جاری، وضعیت بازپرداخت و سررسیدهای پیشِ رو. نشان می‌دهد ظرفیت بازپرداخت مشتری تا چه اندازه پیشاپیش متعهد شده است.

منبعگزارش تسهیلات و تعهدات شبکهٔ بانکی
۱۵٪وزن

موجودی و گردش حساب

مانده، پایداری گردش و تناسب آن با حجم اعتبار درخواستی. رکنی که توان نقدی کوتاه‌مدت را می‌سنجد، نه سابقه را.

منبعسرویس اطلاعات حساب — از مسیر بانک
۱۰٪وزن

مسدودی و چک برگشتی

رکن کاهنده. چک برگشتی رفع‌نشده، مسدودی قضایی و بدهی غیرجاری امتیاز را کم می‌کنند و در موارد تعریف‌شده، مستقل از امتیاز کل، مانع صدور اعتبار جدید می‌شوند.

منبعسمات و سرویس مسدودی‌ها
قلب مدل

روز شصت‌ویکم، فقط یک روز دیرتر نیست

در سیستم برات و سایر ابزارهای اعتباری، تأخیر تا شصت روز مشتری را در طبقهٔ «بدهکاران» نگه می‌دارد؛ عبور از شصت روز، طبقه را به «مشکوک» می‌برد و سرفصل حسابداری را تغییر می‌دهد. اکو تراست این مرز را همان‌طور که هست جدی می‌گیرد.

یک روز هم ثبت می‌شود مشتری‌ای که یک روز به بدهکاران می‌رود و فردا تسویه می‌کند، وزن منفی می‌گیرد. بازگشت سریع شدت جریمه را کم می‌کند، اما آن را پاک نمی‌کند.
پرداخت در روز ۶۱ جبران نمی‌کند عبور از مرز شصت روز، خودش یک رویداد است. حتی اگر روز بعد تسویه انجام شود، رکورد ورود به مشکوک با وزن منفی سنگین در سابقه می‌ماند.
کامل و ناقص یکی نیستند تسویهٔ کامل اعتبار و تسویهٔ ناقص دو رویداد متفاوت با دو وزن متفاوت‌اند. تسویهٔ ناقص، حتی در سررسید، امتیاز رفتاری را کاهش می‌دهد.
اثر زمان. رویدادهای منفی با گذشت زمان کم‌اثر می‌شوند، اما هرگز حذف نمی‌شوند. الگوی تکرارشونده — سه بار ورود به بدهکاران در یک سال — سنگین‌تر از یک تأخیر منفرد وزن‌گذاری می‌شود، حتی اگر هر سه کوتاه بوده باشند.
شبیه‌ساز

امتیاز چطور ساخته می‌شود

وضعیت هر رکن را جابه‌جا کنید تا ببینید امتیاز، طبقهٔ ریسک و سقف اعتبار پیشنهادی چطور تغییر می‌کند. این نمایش همان منطق وزن‌دهی مدل را اجرا می‌کند.

وزن ۴۰٪ · ۸۰
تسویهٔ بی‌نقصسابقهٔ مشکوک
وزن ۲۰٪ · ۷۰
نزدیک ۹۰۰نزدیک صفر
وزن ۱۵٪ · ۶۵
سبک و جاریسنگین و سررسیدگذشته
وزن ۱۵٪ · ۶۰
گردش پایدارمانده ناکافی
وزن ۱۰٪ · ۹۰
پاکچک برگشتی رفع‌نشده
امتیاز اکو تراست۷۴۰از ۱۰۰۰
B۱
طبقهٔ ریسکمتوسط
ضریب سقف اعتبار۱٫۵ برابر پایه
پوشش وثیقه۲۵ تا ۴۰ درصد
مسیر تصویبکارشناس اعتباری
عامل تعیین‌کننده رفتار بازپرداخت بیشترین سهم را در این امتیاز دارد.
تصمیم

امتیاز تا وقتی به تصمیم وصل نشود، عدد است

هر طبقه، مجموعه‌ای مشخص از حدود را فعال می‌کند: ضریب سقف اعتبار، درصد پوشش وثیقه، سطح تصویب و دورهٔ بازبینی. تخصیص حد اعتباری نتیجهٔ خودکار همین نگاشت است، نه گفت‌وگوی موردی.

طبقهبازهٔ امتیازضریب سقف اعتبارپوشش وثیقهسطح تصویبدورهٔ بازبینی
A۱۸۵۰ تا ۱۰۰۰۴ برابر پایه۰ تا ۱۰٪خودکارشش‌ماهه
A۲۷۵۰ تا ۸۴۹۲٫۵ برابر پایه۱۰ تا ۲۵٪خودکارشش‌ماهه
B۱۶۵۰ تا ۷۴۹۱٫۵ برابر پایه۲۵ تا ۴۰٪کارشناس اعتباریسه‌ماهه
B۲۵۵۰ تا ۶۴۹۱ برابر پایه۴۰ تا ۶۰٪کارشناس اعتباریسه‌ماهه
C۴۰۰ تا ۵۴۹۰٫۵ برابر پایه۶۰ تا ۱۰۰٪کمیتهٔ اعتباریماهانه
Dزیر ۴۰۰اعتبار جدید متوقف—کمیتهٔ اعتباریماهانه

«پایه» در جدول بالا از گردش تأییدشدهٔ بنگاه و حجم معاملات واقعی‌اش روی زنجیره ساخته می‌شود. ضریب طبقه روی همین پایه اعمال می‌شود، نه روی عدد اظهارشده.

چرخهٔ عمر امتیاز

امتیاز رویدادمحور است، نه دوره‌ای

امتیاز منتظر پایان ماه نمی‌ماند. هر رویداد معنادار در چرخهٔ عمر ابزارها — برات، ضمانت‌نامه، اوراق گام و اعتبار اسنادی آنلاین — بازمحاسبه را فعال می‌کند و اگر طبقه تغییر کند، حد اعتباری همان لحظه بازبینی می‌شود.

رویداد

وقوع

سررسید، تسویه، تغییر طبقه، استعلام تازه یا ثبت چک برگشتی.

بازمحاسبه

اجرای مدل

پنج رکن دوباره ارزیابی و امتیاز جدید با دلایلش تولید می‌شود.

نسخه

ثبت تاریخچه

امتیاز قبلی حذف نمی‌شود؛ نسخهٔ جدید کنار آن با زمان و علت ثبت می‌شود.

بازبینی

اثر بر حد

تغییر طبقه، سقف اعتبار و پوشش وثیقه را به‌روز می‌کند.

اعلان

اطلاع‌رسانی

مشتری، کارشناس اعتباری و داشبورد ریسک هم‌زمان مطلع می‌شوند.

مصرف‌کنندگان امتیاز

همان امتیاز، بیرون از بانک هم خریدار دارد

اکو تراست فقط ابزار تصمیم داخلی نیست. امتیاز هر بنگاه، با رضایت خودش، به‌صورت یک برگهٔ استعلام استاندارد در اختیار شخص ثالث قرار می‌گیرد. دو مخاطب اصلی‌اش شرکت‌ها و هلدینگ‌های صنعتی‌اند و بانک‌ها و مؤسسات مالی دیگر — و هر دو می‌توانند به‌جای کار با پنل، سرویس را از داخل سامانهٔ خودشان فراخوانی کنند.

مخاطب یک

شرکت‌ها و هلدینگ‌ها

پیش از ورود یک بنگاه به زنجیره

هلدینگ یا بنگاه فوکال (رأس زنجیره)، پیش از وارد کردن تأمین‌کننده یا توزیع‌کنندهٔ تازه به زنجیره، یک سؤال ساده دارد: این طرف قابل اتکاست یا نه؟ تا امروز پاسخ یا از شنیدهٔ بازار می‌آمد یا از اظهار خود بنگاه. اکو تراست پاسخ را از رفتار واقعی می‌دهد: چند ابزار اعتباری داشته، چند بار به بدهکاران رفته، چند بار ناقص تسویه کرده، و روند امتیازش رو به بالا بوده یا رو به پایین.

  • استعلام پیش از قرارداد. طبقهٔ ریسک طرف مقابل، پیش از تعیین حجم و شرایط همکاری.
  • تعیین شرایط پرداخت. نقد، مدت‌دار یا با ضمانت — بر مبنای طبقه، نه بر مبنای مذاکره.
  • ظرفیت اعتبار داخلی زنجیره. وقتی خودِ بنگاه فوکال به تأمین‌کننده مهلت می‌دهد، همان مدل سقف آن مهلت را تعیین می‌کند.
  • پایش پرتفوی تأمین‌کنندگان. افت طبقهٔ هر بنگاه در فهرست تحت پایش، به‌صورت هشدار اعلام می‌شود — پیش از آنکه به توقف تحویل برسد.
مخاطب دو

بانک‌ها و مؤسسات مالی

لایه‌ای که در استعلام‌های رایج نیست

رتبه‌بندی رسمی و گزارش تسهیلات نشان می‌دهند مشتری چه وضعیتی دارد؛ اکو تراست نشان می‌دهد مشتری وقتی سررسید می‌رسد چه می‌کند. برای بانکی که همین مشتری را ارزیابی می‌کند، این یک لایهٔ دادهٔ تازه است که پرونده‌های موجودش آن را ندارند.

  • سیگنال مکمل، نه جایگزین. امتیاز رفتاری کنار رتبهٔ رسمی می‌نشیند و تصویر اعتباری را کامل می‌کند.
  • هشدار زودهنگام. تغییر طبقه معمولاً پیش از آن رخ می‌دهد که تأخیر به سطح ثبت در سامانه‌های نظارتی برسد.
  • دو مدل مصرف. استعلام تک‌مورد از پنل، یا اتصال سرویسی برای فراخوانی در فرایند اعتبارسنجی خودِ بانک.
  • دید همتا و صنعت. جایگاه نسبی یک بنگاه در برابر همتایانش در همان صنعت و همان اندازه.
برگهٔ استعلام — نمونه

شرکت نمونه (سهامی خاص)

B۱ · ۷۱۲
امتیاز۷۱۲از ۱۰۰۰
روند دوازده ماهصعودی — دو طبقه بهبود
تسویهٔ سر وقت۸۷ درصد ابزارها
ورود به بدهکاران۲ مورد، هر دو زیر ۱۰ روز
ورود به مشکوکبدون سابقه
تسویهٔ ناقص۱ مورد، جبران‌شده
چک برگشتی فعالندارد

این برگه فقط طبقه، روند و رویدادهای تعیین‌کننده را نشان می‌دهد — نه ریز تراکنش‌ها، نه طرف‌حساب‌ها و نه مبالغ قراردادها.

دسترسی سرویسی

لازم نیست کسی وارد پنل شود؛ سرویس را فراخوانی کنید

هر آنچه در پنل استعلام دیده می‌شود، به‌صورت سرویس هم در دسترس است. شرکت، هلدینگ یا بانک متقاضی اکو تراست را مستقیم از داخل سامانهٔ خودش فراخوانی می‌کند و پاسخ در همان فرایند می‌نشیند — بدون کاربر واسط، بدون فایل اکسل و بدون تأخیر انسانی. سامانهٔ خرید یک هلدینگ، پیش از ثبت سفارش برای تأمین‌کننده‌ای تازه، خودش امتیاز را می‌گیرد و شرایط پرداخت را بر همان مبنا تعیین می‌کند.

استعلام امتیازامتیاز، طبقه و عوامل تعیین‌کنندهٔ یک بنگاه با شناسهٔ ملی یا کد اقتصادی.
استعلام گروهیارزیابی هم‌زمان یک فهرست از تأمین‌کنندگان یا توزیع‌کنندگان در یک فراخوانی.
اعلان تغییر طبقهبه‌جای پرسش دوره‌ای، پلتفرم خودش هنگام تغییر طبقه به سامانهٔ شما اطلاع می‌دهد.
روند و تاریخچهسری زمانی امتیاز و رویدادهای کلیدی، برای تحلیل روند در داشبورد خودتان.
ظرفیت اعتبار پیشنهادیسقف و پوشش وثیقهٔ متناظر با طبقه، آمادهٔ نشستن در قواعد اعتباری شما.
احراز و کنترل دسترسیکلید اختصاصی هر مصرف‌کننده، سقف نرخ فراخوانی و ثبت کامل هر تماس.

مستندات سرویس، محیط آزمون و کلید آزمایشی پیش از قرارداد، با هماهنگی واحد توسعهٔ کسب‌وکار شرکت تجارت شایان، در اختیار تیم فنی متقاضی قرار می‌گیرد تا اتصال را روی دادهٔ نمونه بسنجد و بعد تصمیم بگیرد.

قاعدهٔ استعلام. هر استعلام مشروط به رضایت ثبت‌شدهٔ همان بنگاه است، خروجی آن به طبقه و عوامل کلیدی محدود می‌شود، اعتبار زمانی مشخص دارد، و خودِ استعلام هم ثبت و قابل ممیزی است — هم برای استعلام‌گیرنده و هم برای بنگاهی که دربارهٔ او استعلام گرفته شده.
جایگاه در بازار

مکمل اعتبارسنجی رسمی، نه رقیب آن

در ایران اعتبارسنجی رسمی نهاد مشخص و مجوزدار خودش را دارد و اکو تراست جای آن را نمی‌گیرد. تفاوت در جنس داده است: مرجع رسمی می‌گوید یک بنگاه در شبکهٔ بانکی چه سابقه‌ای دارد؛ اکو تراست می‌گوید همان بنگاه در معاملات واقعی زنجیرهٔ تأمین چطور رفتار کرده است. این دو یکدیگر را کامل می‌کنند.

موضوعاعتبارسنجی رسمیاکو تراست
منبع داده شبکهٔ بانکی و سامانه‌های حاکمیتی — تسهیلات، چک، بدهی، ضمانت رویدادهای واقعی چرخهٔ عمر ابزار در زنجیرهٔ تأمین، به‌علاوهٔ همان استعلام‌های رسمی
جنس سیگنال وضعیت اعتباری بنگاه در گذشته رفتار بنگاه هنگام رسیدن سررسید — آنچه در حساب‌ها ثبت نمی‌شود
دامنهٔ پوشش همهٔ اشخاص حقیقی و حقوقی کشور بنگاه‌های فعال در زنجیره‌های تأمین تحت پوشش
بسامد به‌روزرسانی دوره‌ای، وابسته به چرخهٔ گزارش‌دهی رویدادمحور — با هر تسویه یا تغییر طبقه بازمحاسبه می‌شود
کاربرد اصلی تصمیم اعطای تسهیلات در شبکهٔ بانکی تصمیم پذیرش یک بنگاه در زنجیره و تعیین شرایط اعتبار تجاری
جایگاه حقوقی نهاد دارای مجوز رسمی سرویس ارزش‌افزوده — مکمل، نه جایگزین مرجع رسمی
یک تصریح لازم. اکو تراست مرجع رسمی اعتبارسنجی نیست و امتیاز آن جایگزین گزارش اعتباری رسمی نمی‌شود. رتبه‌بندی رسمی یکی از پنج ورودی همین مدل است — اکو تراست آن را مصرف می‌کند، نه اینکه با آن رقابت کند. آنچه اضافه می‌کند، لایه‌ای از دادهٔ رفتاری است که در هیچ گزارش اعتباری دیگری وجود ندارد.
حاکمیت

مدلی که بتوان جلوی ممیز از آن دفاع کرد

اعتبارسنجی خودکار وقتی قابل اتکاست که بتوان پشت هر عدد ایستاد. اکو تراست جعبهٔ سیاه نیست.

  • کد دلیل برای هر امتیاز. سهم هر رکن و فهرست رویدادهای کاهنده، همراه امتیاز صادر می‌شود.
  • ردپای کامل ممیزی. هر امتیاز تا رویداد اولیه‌ای که آن را ساخته قابل ردیابی است.
  • وزن‌های نسخه‌بندی‌شده. تغییر هر وزن با کاربر، زمان و دلیل ثبت می‌شود؛ امتیازهای قدیمی با وزن روز خودشان معتبر می‌مانند.
  • اختیار نظارتی مستند. کارشناس می‌تواند تصمیم مدل را نقض کند، اما فقط با ثبت دلیل و در سطح دسترسی تعریف‌شده.
  • ورودی‌های تفکیک‌شده. دادهٔ داخلی و استعلام بیرونی جدا نگهداری می‌شوند؛ خطای یک منبع، کل امتیاز را آلوده نمی‌کند.
  • آزمون بازگشتی. عملکرد مدل روی سابقهٔ واقعی نکول سنجیده و وزن‌ها بر همان مبنا کالیبره می‌شوند.
مبنای طراحی

مدل روی چارچوب‌های شناخته‌شده ایستاده، نه بر سلیقه

اعتبارسنجی رشته‌ای است که چهار دهه ادبیات جهانی دارد. اکو تراست چیزی را از نو اختراع نکرده؛ منطق شناخته‌شدهٔ این رشته را برداشته و به ابزارها و قواعد واقعی بازار ایران نگاشت کرده است. جدول زیر می‌گوید هر بخش از مدل از کجا آمده.

چارچوبچه چیزی از آن گرفته‌ایم
سنجش ریسک اعتباری
چارچوب نهایی‌شدهٔ بازل ۳کمیتهٔ بازل — BCBSتفکیک احتمال نکول، زیان در صورت نکول و مانده در معرض نکول؛ و اینکه طبقهٔ ریسک باید به سقف اعتبار و پوشش وثیقه نگاشت شود، نه اینکه یک برچسب توصیفی بماند.
IFRS 9زیان اعتباری مورد انتظارمفهوم «افزایش معنادار ریسک اعتباری» و مرحله‌بندی دارایی. همان منطقی که پشت مرز بدهکاران و مشکوک نشسته است.
راهنمای اعطا و پایش تسهیلاتEBA/GL/2020/06سنجش اهلیت اعتباری بر پایهٔ داده و نه اظهار، پایش مستمر پس از اعطا، و شاخص‌های هشدار زودهنگام و فهرست تحت پایش.
حاکمیت مدل و داده
راهنمای مدیریت ریسک مدلSR 11-7 — فدرال رزروچرخهٔ توسعه، اعتبارسنجی مستقل و آزمون بازگشتی مدل؛ و اینکه هیچ مدلی بدون سنجش دوره‌ای روی دادهٔ واقعی معتبر نمی‌ماند.
اصول تجمیع دادهٔ ریسکBCBS 239تبار داده و ردیابی هر رقم تا رویداد اولیه‌اش — همان چیزی که تفاوت یک ساعت و یک هفته را در ممیزی می‌سازد.
ISO 31000مدیریت ریسکچارچوب عمومی شناسایی، ارزیابی و پایش ریسک و تعریف اشتهای ریسک در سطح سازمان.
ISO/IEC 42001 و 23894هوش مصنوعینظام مدیریت و مدیریت ریسک هوش مصنوعی، برای بخش‌هایی از مدل که یادگیرنده‌اند: قابلیت توضیح، پایش سوگیری و اختیار نظارتی انسان.
داده، امنیت و تعامل‌پذیری
ISO/IEC 27001امنیت اطلاعاتمدیریت امنیت اطلاعات در کل دامنهٔ شرکت — پیش‌نیاز هر سرویسی که دادهٔ اعتباری بنگاه‌ها را جابه‌جا می‌کند.
ISO 20022پیام مالیواژگان استاندارد برای تبادل امتیاز، رویداد و اعلان تغییر طبقه با سامانه‌های بیرونی.
BIANمعماری سرویس بانکینگاشت سرویس‌های اکو تراست به دامنه‌های استاندارد بانکی، تا اتصال به هر بانک با واژگان مشترک انجام شود.
چارچوب حاکمِ داخلی
دستورالعمل طبقه‌بندی دارایی‌هابانک مرکزیمبنای رسمی طبقه‌بندی مطالبات و ذخیره‌گیری. هرجا چارچوب بین‌المللی با آن اختلاف داشته باشد، مبنای رسمی همین است و چارچوب جهانی به‌صورت دفتر موازی نگهداری می‌شود.
سمات، شاهکار و رتبه‌بندی ایرانیانسامانه‌های حاکمیتیمنبع استعلام‌های بیرونی مدل: چک برگشتی، بدهی غیرجاری، احراز هویت و رتبهٔ اعتباری رسمی.

منطق کامل محاسبه، در سند شناخت

اینکه دادهٔ خام هر رکن چگونه به نمره تبدیل می‌شود، شدت و کهنگی و تکرار رویدادها چه اثری می‌گذارند، کدام وضعیت‌ها بیرون از معادله عمل می‌کنند و مرزهای مدل کجاست — همراه دو پروندهٔ نمونه.

خواندن سند شناخت
تفکیک همسویی از گواهی. از فهرست بالا، ISO/IEC 27001 گواهی‌نامهٔ معتبر شرکت است. بقیه چارچوب‌های مرجع‌اند: طراحی مدل با منطق آن‌ها همسو شده، اما ادعای انطباق گواهی‌شده یا الزام قانونی در ایران ندارند. مبنای رسمیِ حاکم بر تصمیم اعتباری، مقررات بانک مرکزی است.
جایگاه

اکو تراست کجای چرخهٔ تأمین مالی می‌نشیند

اکو تراست به یک پلتفرم خاص گره نخورده است. لایه‌ای مستقل است که پیش از صدور هر ابزار اعتباری فراخوانده می‌شود و پس از هر تسویه دوباره به‌روز می‌گردد — چه در سامانهٔ یک بانک، چه در سامانهٔ خرید یک هلدینگ، و چه در هر پلتفرم تأمین مالی زنجیره‌ای دیگری.

  1. ۱
    شناسایی و احراز هویتتأیید هویت بنگاه، صاحبان امضا و اهلیت معامله.
  2. ۲
    اکو تراست — اعتبارسنجی و امتیازامتیاز رفتاری و طبقهٔ ریسک، پیش از آنکه هر تصمیم اعتباری گرفته شود.
  3. ۳
    پروندهٔ اعتباری و حدتشکیل پرونده، مصوبه و سقف اعتبار بر مبنای طبقه.
  4. ۴
    وثایقایجاد، ارزش‌گذاری و تخصیص وثیقه، متناسب با پوشش همان طبقه.
  5. ۵
    صدور ابزاربرات، ضمانت‌نامه، اوراق گام یا اعتبار اسنادی آنلاین — در سقفی که از امتیاز آمده است.
  6. ۶
    تنزیل و انتقالواگذاری ابزار پیش از سررسید در بازار ثانویه.
  7. ۷
    تسویه و وصولسررسید، طبقه‌بندی حسابداری و پیگیری مطالبات.
  8. ۸
    اکو تراست — بازمحاسبهٔ پس از تسویهنتیجهٔ هر تسویه به امتیاز برمی‌گردد و چرخه بسته می‌شود.

برای بانک

پرتفوی اعتباری به تفکیک طبقهٔ ریسک، با تجمیع لحظه‌ای و مبنای مستند برای ذخیره‌گیری و گزارش نظارتی.

برای بنگاه فوکال (رأس زنجیره)

دید به سلامت اعتباری تأمین‌کنندگان، پیش از آنکه مشکل نقدینگی آن‌ها به خط تولید برسد.

برای تأمین‌کننده

سابقهٔ خوش‌حسابی، خودش سرمایه است. امتیاز بالاتر یعنی سقف بیشتر، وثیقهٔ کمتر و تصویب سریع‌تر.

پرسش‌های متداول

آنچه بیشتر پرسیده می‌شود

پاسخ کوتاه به پرسش‌هایی که تیم‌های اعتباری بانک‌ها و واحدهای تأمین هلدینگ‌ها بیش از همه مطرح می‌کنند.

اکو تراست چیست؟

اکو تراست محصولی از شرکت تجارت شایان در حوزهٔ اعتبارسنجی تأمین مالی زنجیرهٔ تأمین است. به هر بنگاه حقیقی و حقوقی، بر پایهٔ رفتار واقعی‌اش در چرخهٔ عمر ابزارهای اعتباری، یک امتیاز روی سنجهٔ ۰ تا ۱۰۰۰ و یک طبقهٔ ریسک می‌دهد. نخستین اعتبارسنجی حوزهٔ زنجیرهٔ تأمین کشور است.

امتیاز اکو تراست بر چه داده‌ای ساخته می‌شود؟

بر پنج رکن: رفتار بازپرداخت روی پلتفرم با وزن ۴۰ درصد، رتبهٔ اعتباری ایرانیان با ۲۰ درصد، تسهیلات و تعهدات نزد سایر بانک‌ها با ۱۵ درصد، موجودی و گردش حساب با ۱۵ درصد، و مسدودی و چک برگشتی با ۱۰ درصد. رکن نخست از پنج سال دادهٔ واقعی صدور، سررسید و تسویهٔ ابزارهای اعتباری در زنجیرهٔ تأمین می‌آید.

تفاوت اکو تراست با اعتبارسنجی رسمی چیست؟

اعتبارسنجی رسمی وضعیت اعتباری بنگاه را در شبکهٔ بانکی گزارش می‌کند: تسهیلات، چک، بدهی و ضمانت. اکو تراست نشان می‌دهد همان بنگاه در معاملات واقعی زنجیرهٔ تأمین چطور رفتار می‌کند. اکو تراست مرجع رسمی اعتبارسنجی نیست و جایگزین گزارش اعتباری رسمی نمی‌شود؛ رتبهٔ رسمی یکی از پنج ورودی همین مدل است.

چه کسانی می‌توانند استعلام اعتبارسنجی بگیرند؟

شرکت‌ها و هلدینگ‌های صنعتی پیش از وارد کردن تأمین‌کننده یا توزیع‌کنندهٔ تازه به زنجیره، و بانک‌ها و مؤسسات مالی برای تکمیل ارزیابی اعتباری مشتری. هر استعلام مشروط به رضایت ثبت‌شدهٔ همان بنگاه است و خروجی آن به طبقه و عوامل کلیدی محدود می‌شود.

آیا اکو تراست سرویس API دارد؟

بله. هر آنچه در پنل استعلام دیده می‌شود به‌صورت سرویس هم در دسترس است: استعلام امتیاز، استعلام گروهی، اعلان تغییر طبقه، روند و تاریخچه، و ظرفیت اعتبار پیشنهادی. شرکت، هلدینگ یا بانک متقاضی سرویس را مستقیم از داخل سامانهٔ خودش فراخوانی می‌کند.

امتیاز هر چند وقت یک بار به‌روز می‌شود؟

امتیاز دوره‌ای نیست، رویدادمحور است. سررسید ابزار، تسویهٔ کامل یا ناقص، تغییر طبقهٔ حسابداری مطالبه، استعلام تازه یا ثبت چک برگشتی، هر کدام بازمحاسبهٔ کامل را فعال می‌کنند و در صورت تغییر طبقه، حد اعتباری همان لحظه بازبینی می‌شود.

اگر سابقهٔ بنگاه روی پلتفرم کم باشد چه می‌شود؟

مدل عددی بی‌پشتوانه تولید نمی‌کند. وزن رکن رفتاری کاهش می‌یابد و میان ارکان بیرونی بازتوزیع می‌شود، و امتیاز با نشان «سابقهٔ ناکافی» یا «سابقهٔ محدود» صادر می‌گردد تا تصمیم‌گیرنده بداند عدد بر چه حجمی از شواهد ایستاده است.

اکو تراست روی همان داده‌ای می‌ایستد که شما همین حالا تولید می‌کنید

برای دریافت سند شناخت، سند پیاده‌سازی، راه‌اندازی استعلام برای زنجیرهٔ تأمین هلدینگ خودتان یا اتصال سرویسی از سمت یک بانک یا مؤسسهٔ مالی، با واحد توسعهٔ کسب‌وکار شرکت تجارت شایان تماس بگیرید.

۰۲۱۹۱۰۰۲۲۳۰